Kentsel Muhalefette Bir Direniş Dinamiği:Gezi

0
58 views

Totaliter iktidarlar yaşadıkları mekanı da devletin ezici gücünü ve zenginliğini simgeleyecek şekilde kullanmışlardır.”* Ülkemizde ve özelinde İstanbul’da da bu sürecin ön aşamalarına dair emareler görmek mümkün. İstediğiniz meydanda miting yaptırmam, Taksim Meydanı asla 1 Mayıs meydanı olamaz, Gezi, park olarak kalmayacak, her koşulda kışla yaparım, avm yapmazsam da kent müzesi yaparım, yanına bir cami bir de opera binası iyi gider, AKMyi kapatırım, Emek sinemasını yıkarım, 3. Köprüyü yaparım, karada kanallar açarım, denizi doldururum, Adaların sit derecelerini değiştirmeyi bile beklemeksizin turizme açarım ve diğer yasaları yok hükmünde sayarım, bütün adaları ve dahi ormanları da yapılaşmaya açarım, afet yasası çıkarırım sermayeye göz kırparım, Haydarpaşayı kapatırım otel yaparım, söylemleri de bir kısmının uygulamaları da devam ediyor. 

27 mayısta parkına sahip çıkan Taksim Dayanışmasının neferleri ile başlayan Gezi Parkı direnişi, tıpkı ekolojik hareketlerde olduğu gibi toprağına, suyuna, yaşam alanına, kamusal alanına sahip çıkan yerel eylemlere

“Bir kente ilk gelenleri efendi, en son gelenleri parya yapan nedir” David HARVEY “Kapitalizm gölgesini satamadığı ağacı keser” Karl MARX “
benzer nitelikte başladı. Orda da neoliberal politikaların ürünü olan HES’ler, madenlerin çıkarımı ve işlenmesi, termik ve nükleer santrallere karşı duruşla başlıyor ve çivi çakmayı bırakın devletin gelip halkın katılım toplantısı yapmasını dahi engelleyen halk hareketleri oluşuyordu. Gezi direnişi, 1870 yılında I. Abdülhamit’in yaptırdığı Topçu Kışlası’nın yeniden yapılmasına ve buraya kışla özelliğinin yanı sıra sosyal kültürel tesis adı altında başbakanın tabiriyle avm, rezidans vs. yapılmak istenmesine karşı başladı. Kışlanın, 1940 yılında Prost Planı ile yıkımına karar verilmiş ve yerine yapılması planlananlar da oluşturulamadığı gibi en nihayetinde Gezi Parkı yapılmış, mesela Prost, Topçu Kışlası yerine amacı Dolmabahçe Sarayı’nı korumak olan Taşkışla’nın yıkılmasını öngörseydi Taşkışla mimarlık fakültesi olur muydu, iki kışladan birisi park birisi de okul olmuş, bunun için üzülmeli miyiz… 

Diğer taraftan, ilk defa 1985 yılında yürürlüğe giren Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmelik kapsamında; herhangi bir sosyal ve teknik altyapı alanının kaldırılabilmesi ancak o bölgeye hizmet edecek eşdeğer bir alan ayrılmasıyla mümkün. Topçu Kışlası, bünyesinde İstanbul’a ait 59 eser barındıran Minyatürk’teki yerini almalı, eminim bütün İstanbullular buradaki Topçu Kışlası’nı görmek için can atacak, uzun kuyruklar oluşacaktır. 

Parkına ağacına sahip çıkarak başlayan bu süreç, hükümetin uygulamaya çalıştığı politikaların en az birinden rahatsız olan, hemen hemen her sınıftan, yaştan, cinsten, etnisiteden kent ahalisini devlet şiddetinin ve sosyal medyanın etkisiyle birleştirdi, bütünleştirdi. Türkiye’nin her yerinde bu direniş dalga dalga yayıldı, yayıldıkça sinir uçları gerilen hükümet, şiddetini arttırdı, can kayıplarımız oldu, organlarını kaybedenlerimiz, gözaltılarda darp edilenlerimiz oldu. Korkuyu AKP’ye armağan ettik. İsyanın etiğini oluşturduk. Paranın hükmedemediği dayanışma biçimleri geliştirdik. Küfürle değil inatla direnebileceğimizi göstermeyi seçtik. Kamusal alanlarımızı yeniden kurgulamaya yön verme fırsatımızın olduğunu son 1 ayda gördük, eylemler format değiştirerek devam ediyor, sosyal medyada mizah ucunu bucağını tanımazken bu işten para kazananları işsiz bırakacak noktalara geldi, duran insanlar daha önce hiç olmadığı kadar ses getiriyor, ilçelerde semtlerdeki parklarda forumlar yapılıyor, İstanbullular parklarında her yer gezi her yer direniş alanı şiarıyla mücadelenin teorik ve pratik ayaklarını örmeye devam ediyor.

Praksis dergisinin 2001-bahar sayısında çıkan Mark Gottdiener imzalı Kentsel Praksise Doğru adlı makale, Lefebvre ile Castells’in kentsel mekana dair görüşlerini karşılaştırıp Harvey’in yorumlarını katmış ve sonuç olarak; Ocean Hill Brownsville, kira grevleri, yenileme ve yeniden imar girişimlerine karşı yapılan direniş hareketleri ve konut çevresi eylemciliği gibi mülkiyet değişim değerlerine karşı toplumsal mekanın önceliğini, üstünlüğünü yeniden ortaya atan kendiliğinden ve bağımsız toplu eylemlerin çok önem kazandığına işaret edip mekânsal praksisle sınıf praksisini yakınlaştıracak açık bir stratejiye ihtiyaç olduğunu söylemiştir. Parklarda yapılmakta olan forumlarda buna dair gündem yaratmak mümkün. Süreç burdan ilerleyebilir mi ne dersiniz? 

Başbakan bir açıklamasında, Gezi Parkını savunanların çoğu Geziye ilk defa gittiler diye küçümsüyordu, diyelimki öyle, Gezi Parkı, Taksime gelen herkesin oturup soluklanabileceği bir kamusal alan olarak ortada dururken gelmiş/gelmemiş/gelememiş herkesin Geziye gelebilme ihtimalini nasıl yok edersiniz? 

20.06.2013 tarihi itibariyle büyükşehir belediye başkanının bir otobüs durağının yerini dahi halka soracağız açıklaması kulağa hoş gelmekle beraber çoğulcu bir demokrasiye geçişten söz etmek mümkün değil… Süreç, nerde yaşayacağımıza, ne üreteceğimize, çocuklarımızı nasıl yetiştireceğimize, kamusal alanlarımızı ne kadar ve nasıl belirleyeceğimize, kamusal planlamanın nasıl olacağına, ne kadar doğuracağımıza, bedenimizi nasıl şekillendireceğimize, cinsel yönelimlerimize, hangi dili konuşacağımıza, ne içip ne yiyeceğimize, kaynakları nasıl kullanacağımıza ve paylaşacağımıza biz üretenlerin karar vermesine dair umudumuzu yeniden yeşertti ve tabiiki mücadeleye devam… 

İpek Güvercin, Şehir Plancısı
Temmuz 2013

Bu yazı http://www.kadinmuhendisler.org/ig_KentselMuhalefetteGezi.aspx adresinden alınmıştır. 

Kaynakça:
*http://kayaum.politics.ankara.edu.tr/burokrasininmimarigorunumu.pdf
Mark Gottdiener, Mekan Kuramı Üzerine Tartışma: Kentsel Praksise Doğru, Praksis dergisi, Kent ve Kapitalizm, 2001-bahar
http://www.gezgindergi.com/hitlerin-golgesinde-bir-masal-sehri-nurnberg-2/
http://rahmiogdulbirgun.blogspot.com/2010/10/geleneksellesen-modernizm.html
http://www.hkmo.org.tr/resimler/ekler/e1b95f145a1a976_ek.pdf#page=43
http://www.agr.ege.edu.tr/zfdergi/edergiziraat/2001_cilt38/s1/101-108.pdf
http://www.miniaturk.com.tr/category.php?id=1
http://tr.wikipedia.org/wiki/Taksim_K%C4%B1%C5%9Flas%C4%B1
http://bianet.org/bianet/siyaset/147400-gezi-parki-direnisinin-ilhamini-yerelde-aramak
http://siyaset.milliyet.com.tr/topbas-tan-onemli-ciklamalar/siyaset/detay/1725465/default.htm